Reklamowanie alkoholu od dawna wywołuje wiele sporów i kontrowersji, zwłaszcza między przemysłem alkoholowym a organizacjami, które zajmują się zdrowiem publicznym. Pojawiają się również pytania o oddziaływanie reklamy na społeczeństwo, a dokładniej czy promocja napojów procentowych ma wpływ na sięganie po piwo, wino czy wódkę? Kwestia ta jest szczególnie rozpatrywana w odniesieniu do dzieci i młodzieży, które są bardzo podatne na działanie reklamy, a także ryzyko i szkody z nią związane.
Jakie są zasady Reklamowania alkoholu w mediach?
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości określa, że na terytorium Polski reklama oraz promocja napojów alkoholowych jest zabroniona, wyjątkiem jest piwo, jednak tylko pod pewnymi warunkami opisanymi w art. 13 tej Ustawy.
Co ważne, w przepisach znajduje się zapis dotyczący publicznego rozpowszechniania znaków towarowych, nazwy, symboli, znaków graficznych producentów itp. związanych z danym alkoholem. W tym przypadku bardzo ważne jest słowo „publicznego”, zwłaszcza w odniesieniu do social mediów, gdyż wszelkie działania, kampanie czy reklamy o charakterze niepublicznym nie stanowią reklamy w myśl ustawy. W praktyce oznacza to, że są dozwolone. Reklama niepubliczna to taka, która jest skierowana do wybranej grupy odbiorców i jest niedostępna dla ogółu. Nieistotny jest tutaj charakter komunikacji bądź liczba osób, do których jest kierowana.
Reklamowanie alkoholu – jakie ma znaczenie socjologiczne i kulturowe?
Z definicji reklama to informowanie społeczeństwa o danym towarze lub usłudze oraz przedstawienie ich zalet czy możliwości. Jednak w praktyce taki przekaz ma najczęściej za zadanie przekonać konsumenta i pobudzić zainteresowanie oraz popyt na dany produkt bądź usługę.
Przemysł alkoholowy inwestuje spore pieniądze w promowanie swoich produktów, zwłaszcza w sferze niepublicznej. Mowa tutaj przede wszystkim o osobach znanych i popularnych, w tym także influenserach, którzy za reklamowanie napoi procentowych otrzymują wysokie gaże.
Social media stanowią dzisiaj jedno z podstawowych źródeł komunikacji. Nie ulega wątpliwości, że nasze codzienne życie w znacznej części przeniosło się do internetu. Sieć to również doskonałe miejsce dla producentów alkoholi, gdyż mogą skuteczniej docierać do potencjalnych odbiorców. Wiele znanych osób, np. Anja Rubik, Kuba Wojewódzki, Monika Brodka, Jessica Mercedes czy Maffashion, reklamują napoje procentowe, bądź zostaje ambasadorami znanych marek, produkujących alkohol.
Reklama to jeszcze jedno zjawisko. W trakcie spotu reklamującego alkohol zazwyczaj można zaobserwować osoby w różnym wieku, które są uśmiechnięte, zadowolone, szczęśliwe, ponadto świetnie dochodzą do porozumienia i są w pełni akceptowane. Obraz ten kreuje wizerunek trunków procentowych, jako czynnik scalający ludzi. O ile większość osób dorosłych potrafi oddzielić manipulację i fikcję od prawdy, o tyle młodzi ludzie mogą mieć z tym problem. Ważny jest również fakt, że od dawna w naszej kulturze utarło się przekonanie, że dobra impreza to ta, na której alkohol „leje się strumieniami”.
Dlaczego reklamy najbardziej oddziaływują na młodzież/dzieci?
Obecny świat to świat wirtualny. To właśnie w internecie szukamy informacji, robimy zakupy, komunikujemy się z innymi ludźmi itp. Sieć to również przestrzeń, w której młodzież i dzieci doskonale się odnajdują. O ile w mediach ogólnych (telewizja, kino itp.) dozwolone są jedynie reklamy piwa (pod pewnymi warunkami), to również istnieje ograniczenie czasowe. Emitowanie spotów reklamowych jest możliwe w godzinach od 20:00 do 6:00 rano. W internecie takich wymogów nie ma, wystarczy potwierdzić, że jest się pełnoletnim, aby przejść do witryny.
Większość młodych osób już dawno przeniosła swój świat do sieci. To właśnie z tej perspektywy oglądają otaczającą nas rzeczywistość.
Dużą popularnością wśród dzieci i młodzieży cieszą się influenserzy. Wykorzystują oni swoją popularność w celach zarobkowych, część z nich jako twarze marek alkoholu. Dla młodych ludzi stanowi to przekaz zachęcający do spożywania napoi procentowych. Przykładem jest tutaj wpis Julii Kuczyńskiej (Maffashion), który został odebrany, jako zachęta do sięgnięcia po piwo i na nowo ożywił dyskusję na temat kampanii reklamujących napoje procentowe. Co ważne, młode osoby są podatne na sugestię, manipulację, presje rówieśników czy podążanie za swymi idolami. To właśnie te aspekty stanowią zarówno zagrożenie, jak i ryzyko związane z sięgnięciem po alkohol.
Jak radzić sobie z tym problemem?
W pierwszej kolejności warto uświadomić młode osoby, jakie zadanie ma reklama i po jakie środki sięga. Dobrze jest, aby dzieci i młodzież potrafiły spojrzeć racjonalnie na obraz, jaki jest im prezentowany. Warto pokazywać przykłady manipulacji oraz wywierania wpływu na konsumenta.
Wczesne rozpoczęcie konsumpcji alkoholu może prowadzić do szeregu negatywnych zmian w organizmie młodej osoby. Warto rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o sidłach nałogu, a także uzmysłowić ich jak wygląda terapia leczenia alkoholizmu.
Warto, aby młode osoby były świadome, jakie zagrożenia niesie za sobą regularna konsumpcja alkoholu. Uzależnienie to silny przymus spożycia trunków procentowych, a wyjście z niego wymaga interwencji lekarzy i psychoterapeutów, dzięki którym skuteczne leczenie alkoholizmu może odbywać się w ośrodkach terapeutycznych, takich jak Ośrodek „Przebudzenie”.
Nikt nie jest w stanie wskazać granicy, w której dochodzi do uzależnienia. Problem ten dotyka ludzi w każdym wieku zarówno młodych, jak i starszych. Terapia alkoholowa to zazwyczaj jedyna skuteczna metoda na wyjście z nałogu. Warto zatem uświadamiać młode osoby, jakie są konsekwencje spożywania alkoholu, zwłaszcza w młodym wieku.
