Wszyscy wiemy, na której ręce nosi się obrączkę. Przynajmniej do momentu, gdy w stresie nie pomylimy rąk na ołtarzu. Jednak czy rzeczywiście palec serdeczny prawej dłoni to uniwersalne miejsce ślubnego pierścionka na całym świecie i we wszystkich kulturach? Skąd wziął się ten zwyczaj?
Historia obrączki jako symbolu związku
Historia pierścieni i obrączek zakładanych na palce dłoni w chwili ślubu sięga 6,000 lat wstecz aż do starożytnego Egiptu. Egipcjanie postrzegali wówczas okrąg jako idealną figurę bez początku i końca i potężny symbol oznaczający obietnicę wieczności. Faraonowie nosili pierścienie w kształcie węża połykającego swój ogon, co reprezentować miało wieczny i nieprzerwany cykl życia. Jednak najstarsze źródła historyczne podają, że pierwsze symbole zawieranego związku tworzone były głównie z plecionych trzcin i konopi. Przez tysiąclecia noszono je na wszystkich możliwych palcach obu dłoni, w tym również na kciukach.
Po podboju Egiptu przez Aleksandra Macedońskiego Grecy przejęli tradycję wręczania pierścieni swoim kochankom i żonom. Pierwsze tworzone były ze skóry, kości słoniowej i kości zwierząt. Na wielu z nich widniały zaś portrety mitycznych bogów – Erosa i Kupidyna. Od Greków zwyczaje zaczerpnęli Rzymianie, a ich obrączki wyrabiane były często z żelaza lub miedzi. Na wielu widniały symbole mające określać życie po ślubie, np. to, że żona przejmuje kontrolę nad gospodarstwem domowym. Z czasem złoto stało się najcenniejszym kruszcem do wyrobu biżuterii ślubnej i świadczyło o zamożności i statusie społecznym. Zaczęto na nich grawerować złączone dłonie reprezentujące umowę małżeńską, partnerstwo i przyjaźń. Dodawano do nich też szlachetne kamienie, takie jak ametyst czy onyks, a moda na łączenie złota z kamieniami nie przemijała w kolejnych epokach.
Obrączki dla kobiet…i dla mężczyzn?
Kiedy brytyjski Książę William zapowiedział, że po ślubie z Księżną Kate nie zamierza nosić obrączki, większość obserwatorów przecierała oczy ze zdumienia. „Jak to?” grzmiały nagłówki gazet. Wszyscy sugerowali, że męska obrączka to powszechna oczywistość. Prawda jest jednak taka, że o ile zakładanie obrączek przez panny młode datuje się rzeczywiście na czasy starożytnego Egiptu, to dopiero w połowie XX wieku zaczęli zakładać je również mężczyźni. Nie zabrzmi to dobrze, ale wcześniej obrączka na kobiecej dłoni symbolizowała jej przynależność do męża, a nawet jego rodziny. Postępująca emancypacja i uzyskanie wielu praw przez kobiety przyczyniło się do tego, że również mężczyźni zaczęli je nosić. Na pojawienie się tego trendu wśród panów wpływ miały też okrucieństwa drugiej wojny światowej, podczas której wielu żołnierzy decydowało się nosić obrączki, by na froncie mieć ze sobą wspomnienie żony, domu i rodziny, a także narzeczonych i partnerek. Tradycja kontynuowana była podczas wojny koreańskiej. Wzrost popularności wśród cywili nastąpił natomiast w latach 60. i 70., kiedy niezwykle modna stała się męska biżuteria wszelkiego rodzaju.
Lewa czy prawa ręka? I który palec?
Legenda głosi, że to starożytni Grecy lub Rzymianie okrzyknęli palec serdeczny lewej dłoni jako ten, na którym powinna znajdować się obrączka. Podobno, jak pisali historycy greko-rzymscy, już Egipcjanie wierzyli w to, że od serca do tego właśnie palca przebiegać ma „żyła miłości” („vena amoris”). Tymczasem prawda jest nieco bardziej prozaiczna, a sami Rzymianie nosili obrączki nawet na małych palcach. Współcześni historycy podają natomiast, że tradycja ta ma jedynie 470 lat. Wówczas to w Kościele katolickim nastąpił rozłam znany nam jako reformacja. Kościół anglikański wybrał lewą rękę do swoich obrządków tylko dlatego, że było to przeciwieństwem tradycji katolickiej. Pierwsza wzmianka o tym, na której dłoni winna być noszona obrączka pochodzi z wydanego w 1549 roku „Modlitewnika Powszechnego”. Wcześniej powszechne było noszenie jej na ręce prawej, co symbolizować miało siłę.
Obecnie większość zachodniego świata, w tym również niektórzy Katolicy, przejęła ten zwyczaj. Na pytanie o to, na której ręce nosi się obrączkę, większość z nas odpowie, że jest to palec serdeczny prawej dłoni. Z tą tradycją spotkamy między innymi w następujących krajach:
- Niemcy
- Rosja
- Bułgaria
- Grecja
- Gruzja
- Dania
- Belgia Holandia
- większa część Hiszpanii
- Peru
- Kuba
Noszenie obrączek na dłoni lewej obowiązuje między innymi w:
- Wielkiej Brytanii
- Stanach Zjednoczonych
- Australii
- Kanadzie
- Francji
- Republice Czeskiej
- Słowacji Chorwacji
- Indiach
- Republice Południowej Afryki
W krajach, w których legalne są śluby osób tej samej płci, zakładają oni swoje obrączki na ręce przeciwne niż te, które uznawane są za tradycyjne w danym kraju. Tym samym amerykańscy geje i lesbijki noszą je na prawych dłoniach. W stanach, w których nie mogą zalegalizować związków, ich obrączki są symbolem monogamicznych i stałych związków. W Indiach wpływy kultury zachodniej sprawiają, że zamieszkujący tam ludzie coraz częściej noszą ślubne pierścienie, choć jeszcze niedawno nie były tam one w ogóle używane. Hindusi decydują się przeważnie na rękę prawą, albowiem według lokalnych wierzeń lewa uznawana jest za nieczystą. Natomiast na Sri Lance pan młody nosi swą obrączkę na prawej, jego wybranka zaś na lewej ręce.
Nowoczesność czy tradycja? Czy można samemu wybrać rękę?
Współczesne młode pary redefiniują dawne tradycje i coraz częściej dopasowują je do swoich potrzeb. To, na której ręce nosisz obrączkę, może być wyrazem Waszej miłości i wyborem własnych upodobań, a nie starych zwyczajów. Osoby praworęczne (głównie nieprzyzwyczajeni do biżuterii mężczyźni) często czują dyskomfort, nosząc obrączki na dominującej dłoni, a kobiety na całym świecie coraz częściej decydują się na następujące modyfikacje:
- noszenie obrączki na lewej dłoni
- zgrzewanie obrączki z pierścionkiem zaręczynowym lub noszenie ich na tym samym palcu
- zakładanie tej biżuterii tylko na wyjątkowe okazje
- symboliczne tatuaże w miejsce tradycyjnej biżuterii
Obrączki ślubne są przede wszystkim dowodem Waszej miłości, namiętności i bliskości. Od Was samych zależy więc, na której ręce zechcecie je nosić.
